تأکید سخنرانان نشست استانبول بر لزوم تحقق وحدت اسلامی

به گزارش ایکنا به نقل از 5pillarsuk، جمعی از اندیشمندان برجسته مسلمان در نشستی در استانبول، توافق کردند که منشوری را برای «وحدت اسلامی» تدوین کرده و نهادهای جدیدی را به منظور غلبه بر تفرقه ها در درون امت اسلامی، هماهنگی اقدامات در خصوص مسئله فلسطین و تقویت همکاری ها در سراسر جهان اسلام، تأسیس نمایند.

این کنفرانس سه روزه که از 28 تا 30 اکتبر برگزار شد، به همت «اتحادیه جهانی علمای مسلمان» (مستقر در قطر) و «بنیاد علمای اسلامی» ترتیب یافته بود. این گردهمایی با محوریت موضوع «وحدت امت میانه رو: از اصول بنیادین تا منشور وحدت»، میزبان اندیشمندان، روشنفکران، چهره های سیاسی و نمایندگان نهادهای اسلامی از کشورهای متعدد بود. شرکت کنندگان در بیانیه پایانی خود، وحدت مسلمانان را یک تکلیف دینی دانستند که ریشه در قرآن و سنت دارد و هشدار دادند که تفرقه ها، توانایی امت اسلامی را برای رویارویی با چالش های بزرگ تضعیف کرده است. این اندیشمندان به آیه «وَاعْتَصِمُوا بحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» (سوره آل عمران، آیه 103) استناد و تأکید کردند که مسلمانان باید از دعوت های کلی به وحدت فراتر رفته و به سمت همکاری های عملی، ایجاد نهادهای مشترک و اجرای پروژه هایی حرکت کنند که نتایج ملموسی به همراه داشته باشد. پیام محوری این کنفرانس آن بود که اندیشمندان، جنبش ها، نهادها و رهبران سیاسی مسلمان باید ضمن احترام به تفاوت های مشروع در تفسیرهای دینی، بر اساس اصول مشترک اسلامی با یکدیگر همکاری کنند. این امر شامل تلاش برای رفع اختلافات میان سازمان ها و مکاتب فکری اسلامی، تشویق به گفتگو میان اندیشمندان، هماهنگی فعالیت های دینی و آموزشی، و اتخاذ مواضع مشترک در قبال مسائلی است که مسلمانان سراسر جهان را تحت تأثیر قرار می دهد. نکته مهم اینکه برگزارکنندگان تأکید کردند که وحدت به معنای کنار گذاشتن آموزه های بنیادین اسلام یا الزام همه مسلمانان به داشتن دیدگاه های دینی کاملاً یکسان نیست. در عوض، بیانیه پایانی میان اصول ثابت و قطعی اسلام که باید حفظ شوند و مسائلی که جای تفسیرهای علمی و اجتهادی دارند (و در آن ها امکان وجود اختلاف نظر وجود دارد)، تفکیک قائل شده است. این بیانیه خواستار همکاری در موارد مورد توافق و ایجاد تفاهم متقابل در موارد مورد اختلاف، در چارچوب موازین اسلامی و علمیِ پذیرفته شده است. واضح ترین هدف بیان شده، همکاری گسترده تر بین علمای مسلمان، جنبش های مذهبی، مؤسسات آموزشی و سازمان های سیاسی است، بدون اینکه آنها را ملزم به کنار گذاشتن باورهای تثبیت شده خود کند. سخنرانان این کنفرانس همچنین تأکید کردند که وحدت نباید با یکسان سازی اشتباه گرفته شود. بلکه باید شامل مدیریت مسئولانه اختلافات، رد تعصب فرقه ای و تمرکز بر منافع مشترک اسلامی باشد. یکی از تصمیمات اصلی کنفرانس، تصویب پیش نویس سندی با عنوان «منشور امت میانه رو: ثابت ها و متغیرها» بود. این منشور پیشنهادی با هدف ایجاد اصول مشترک برای همکاری بین علما، جنبش ها و مؤسسات اسلامی تدوین شده است. این منشور می کوشد بین مبانی تغییرناپذیر اسلام و مواردی که تفسیر علمی، نوسازی و اختلاف نظر مجاز است، تمایز قائل شود. برگزارکنندگان گفتند که این پیش نویس با مشورت با علمای شرکت کننده و مؤسسات اسلامی برای ایجاد یک چارچوب مورد توافق، بیشتر توسعه خواهد یافت. این بیانیه از علما، روشنفکران، رهبران و سازمان های مسلمان دعوت کرد تا در توسعه و ترویج اهداف آن مشارکت کنند. این اقدامات شامل ایجاد مرکز مطالعات و پروژه های وحدت است که تحقیقات و ابتکاراتی را با هدف تقویت همکاری در سراسر جهان اسلام توسعه می دهد. علمای حاضر همچنین توافق کردند که کمیته های وحدت را در کشورهای با اکثریت مسلمان و در میان جوامع مسلمان ساکن در کشورهای غیرمسلمان تشکیل دهند. این کمیته ها به دنبال نزدیک تر کردن سازمان های اسلامی، هماهنگ کردن فعالیت های آنها و شناسایی فرصت ها برای اقدام مشترک خواهند بود. سایر پیشنهادات شامل سازماندهی برنامه های آموزشی مشترک علمی، برگزاری کارگاه های ملی برای شناسایی موانع وحدت و ترتیب دادن جلسات منظم بین علما، واعظان و روشنفکران است. این کنفرانس همچنین خواستار هماهنگی نزدیک تر بین شخصیت ها و نهادهای سیاسی مسلمان در مورد مسائلی شد که بر ایالات متحده تأثیر می گذارند. شرکت کنندگان تأکید کردند که موفقیت این ابتکار باید در نهایت نه صرفاً بر اساس کنفرانس ها و بیانیه ها، بلکه بر پایه پروژه های اجراشده و همکاری های محقق شده سنجیده شود. موضوع فلسطین جایگاه برجسته ای در بیانیه پایانی داشت؛ به طوری که اندیشمندان خواستار پایان دادن به آنچه «نسل کشی در غزه» خواندند، توقف کشتارها و نقض حقوق در کرانه باختری اشغالی، و خاتمه اشغال سرزمین های فلسطینی توسط اسرائیل شدند. آنان همچنین خواستار حفاظت از زندانیان فلسطینی و اماکن مقدس اسلامی، به ویژه مسجدالاقصی در بیت المقدس شدند. اندیشمندان از نهادها و رهبران مسلمان خواستند تا تلاش های خود را برای دفاع از مسجدالاقصی و حمایت از آرمان فلسطین، از طریق شیوه های مشروع و مسئولانه، هماهنگ کنند. این کنفرانس همچنین به رنج های مسلمانان در سودان، یمن، میانمار و ترکستان شرقی پرداخت. در خصوص سودان، اندیشمندان خواستار پایان یافتن درگیری ها، بازگرداندن امنیت و ثبات، و افزایش حمایت های بشردوستانه، مالی و معنوی از مردم سودان شدند. آنان همچنین بر حمایت خود از وحدت، حاکمیت ملی و نهادهای دولتی مشروع سودان تأکید کردند. در مورد یمن، شرکت کنندگان ضمن حمایت از وحدت، امنیت و ثبات این کشور، خواستار آن شدند که نهادهای دولتی مشروع یمن بتوانند اقتدار و اختیارات خود را اعمال کنند. اندیشمندان بار دیگر همبستگی خود را با مسلمانان روهینگیا که تحت آزار و اذیت قرار دارند و همچنین مسلمانان ترکستان شرقی اعلام کردند.

اسلام هراسی و نفرت علیه مسلمانان

این کنفرانس پدیده اسلام هراسی را محکوم کرد و نسبت به تلاش هایی که سعی دارند از ناآرامی ها در کشورهای غربی برای دامن زدن به خصومت علیه مسلمانان سوءاستفاده کنند، هشدار داد. اندیشمندان خواستار پاسداری از آزادی های مذهبی، احترام به قانون و همزیستی مسالمت آمیز میان جوامع مختلف شدند. آنان همچنین تروریسم را در تمامی اشکال آن مردود دانستند و ضمن محکوم کردن حمله به یک کلیسا، بر اهمیت حفظ صلح اجتماعی و ترویج احترام متقابل تأکید کردند. در این بیانیه از رسانه های اسلامی خواسته شده است تا با نفرت پراکنی، تحریک و تعصبات فرقه ای مقابله کنند و در عین حال، ارزش های مشترک اسلامی را برجسته ساخته و اعتماد میان جوامع مسلمان را تقویت نمایند. گردهمایی استانبول نشان دهنده تلاشی برای ایجاد رویکردی هماهنگ تر در همکاری مسلمانان، مبتنی بر اصول مشترک اسلامی، احترام به تفاوت های شناخته شده و همکاری عملی است. با این حال، منشور پیشنهادی همچنان در دست تدوین است و اثربخشی این ابتکار به این بستگی دارد که آیا علما و مؤسسات شرکت کننده می توانند تعهدات خود را به همکاری پایدار تبدیل کنند یا خیر. انتهای پیام